Προς κ. Κ. Τσιάρα
Υπουργό Δικαιοσύνης
Κύριε Υπουργέ,
Η θλιβερή επικαιρότητα και η σωρεία καταγγελιών κατά προσώπων του Δημόσιου βίου, για σεξουαλική εκμετάλλευση και ανηλίκων πολιτών, καθιστά κατά τη γνώμη μας επιβεβλημένη την άμεση επανέναρξη της συνεργασίας μεταξύ των θεσμικών οργάνων της Πολιτείας και του επιστημονικού κόσμου, για τη λήψη νομοθετικών πρωτοβουλιών, αλλά και για την ενεργοποίηση και καλύτερη εφαρμογή υφιστάμενων νομοθετημάτων, με τελικό στόχο την προστασία και τη διασφάλιση των δικαιωμάτων των ανήλικων συμπολιτών μας.
Τα τελευταία έτη υπήρξαν αξιόλογες νομοθετικές πρωτοβουλίες εκ μέρους του Υπουργείου σας για ανηλίκους θύματα παραβιαστικών κατά της σεξουαλικής τους αξιοπρέπειας πράξεων, για ανηλίκους θύτες και για ανηλίκους με παραβατικές συμπεριφορές στους οποίους συνυπάρχει ψυχιατρική διαταραχή.
Οι δύο πρώτες εξ αυτών αποτελούν σήμερα νόμους του Ελληνικού κράτους (ν. 4478/2017, ν 4689/2020), η εφαρμογή των οποίων όμως ουσιαστικά δεν έχει ακόμα ξεκινήσει.
Η τρίτη νομοθετική πρωτοβουλία, στην εκπόνηση της οποίας συμμετείχαν και εκπρόσωποι της Εταιρίας μας στελεχώνοντας τα θεσμικά όργανα που την επεξεργάστηκαν, αφορούσε στη δημιουργία Μονάδων Μέριμνας Νέων (ΜΜΝ), δηλαδή ενός πλέγματος δομών φιλοξενίας, θεραπείας, απεξάρτησης για ανήλικους παραβάτες. Το εν λόγω νομοθέτημα δεν έχει προς το παρόν γίνει νόμος του κράτους και είναι άγνωστο σε εμάς εάν υπόκειται σε περαιτέρω επεξεργασία ή εάν εκπονείται – χωρίς τη θεσμική μας παρουσία – κάποιο νεότερο για αυτή την κατηγορία ανηλίκων.
Με την παρούσα επιστολή, θα θέλαμε να σας επισημάνουμε τις σοβαρότατες δυσλειτουργίες της υφιστάμενης πρακτικής διερεύνησης καταγγελιών για σεξουαλική παραβίαση ανηλίκων, τις οποίες ο ν. 4478/2017, προσπαθεί να “θεραπεύσει”. Η διερεύνηση των καταγγελιών είναι εξαιρετικά χρονοβόρα, γίνεται συνήθως σε χώρους ελάχιστα φιλικούς για το παιδί, από ανακριτικούς, προανακριτικούς και ειδικούς πραγματογνώμονες που δεν έχουν λάβει καμία εκπαίδευση ή πιστοποίηση για να επιτελούν το ιδιαίτερα πολύπλοκο και ευαίσθητο έργο τους, δημιουργώντας ένα περιβάλλον θεσμικής επαναθυματοποίησης των ανηλίκων θυμάτων.
Η αναγκαιότητα εξάλλου ειδικής εκπαίδευσης και πιστοποίησης των εμπλεκομένων στη προανακριτική και ανακριτική διαδικασία, αναδεικνύεται και από τον νόμο 4689/2020, άρθρο 7, που αφορά στους ανήλικους δράστες παρανόμων πράξεων.
Η Εταιρία μας θεωρεί ως άμεση προτεραιότητα την έκδοση της κοινής απόφασης των Υπουργείων Οικονομικών και Δικαιοσύνης, που μεταξύ άλλων θα ορίζει τα απαιτούμενα δικαιολογητικά για την τεκμηρίωση της προβλεπόμενης εξειδίκευσης και το πρωτόκολλο λειτουργίας της Επιστημονικής Ομάδας Εκτίμησης Ανηλίκων Δραστών.
Η παραπάνω ρύθμιση αποτελεί μια πολύ θετική πρόβλεψη του εν λόγω νόμου, δεδομένου ότι διερευνά την ύπαρξης πιθανής ψυχιατρικής νοσηρότητας σε ανήλικους παραβάτες και επιτρέπει την καταλληλότερη ποινική τους αντιμετώπιση.
Η απουσία όμως δομών αντίστοιχων με αυτές που προέβλεπε η μη ολοκληρωθείσα νομοθετική πρωτοβουλία για τις Μονάδες Μέριμνας Νέων που προαναφέραμε, καθιστά δυστυχώς ανέφικτη την απαιτούμενη θεραπευτική τους αντιμετώπιση, καθιστώντας πιθανότατη τη διαιώνιση της παραβατικής τους συμπεριφοράς ή την μετακίνηση τους στο ρόλο του θύματος, δεδομένης της συχνά ταυτόχρονης υπόστασης και των δύο ρόλων σε ευάλωτους πληθυσμούς, όπως αυτών των ανηλίκων με ψυχιατρικές δυσκολίες.
Κύριε Υπουργέ,
Η Παιδοψυχιατρική Εταιρία- Ένωση Ψυχιάτρων Παιδιών και Εφήβων, διαχρονικά είναι εκ των θεσμικών συνομιλητών στις νομοθετικές πρωτοβουλίες Υπουργείων που σχετίζονται με την πρόληψη και αντιμετώπιση των διαταραχών Ψυχικής Υγείας Παιδιών και Εφήβων.
Τα νομοθετήματα που προαναφέραμε, καθώς και η προώθηση του θεσμού του οικογενειακού δικαστή και η αναμόρφωση του οικογενειακού δικαίου (οι σχετικές θέσεις μας έχουν ήδη αποσταλεί προς τον Πρόεδρο της Νομοπαρασκευαστικής Επιτροπής για τη Μεταρρύθμισή του, κο Τέντε – την οποία σας κοινοποιήσαμε), πρέπει κατά τη γνώμη μας να αποτελέσουν πεδία κατά προτεραιότητα πρωτοβουλιών σας.
Με την παρούσα επιστολή μας, ζητάμε να μας ορίσετε μια συνάντηση, ώστε αναλυτικότερα να σας εκθέσουμε τις απόψεις μας και να διερευνήσουμε πεδία συνεργασιών, με σκοπό την προστασία των ανηλίκων που η πολύπλευρη κρίση καθιστά ιδιαίτερα ευάλωτους.
Για το Δ.Σ. της Παιδοψυχιατρικής Εταιρείας Ελλάδος-Ένωσης Ψυχιάτρων Παιδιών & Εφήβων
Η Πρόεδρος
Αικ. Χάρη
Ο Γενικός Γραμματέας
Κ. Κώτσης
